1214an, Antso Jakintsua errege zeneko garaian, Iruñeko
egoera ez zen batere lasaia. Erregeak begi onez ikusten zuen San
Cernin auzoa, okzitaniera hitz egiten zuten frankoak bizi zirena.
Antso Jakintsuak Navarreria eta San Nicolaseko biztanleei harresi
bat eraikitzea galarazi zien. Navarreriako burua Johannes zen,
asko bidaiatutako arotz buruargia. Sei lankide berezi ere bazituen
honek, iratxoak zirela esaten baitzuen. Gezurra zenik ez nuke
esanen nik.
Aire gaiztoko egun batean, frankoek eraso egin zioten Navarreriari,
su eman eta arras hondatua utzi zuten.
Hondakinen artean, neskatiko bat zebilen,
Aratz izenekoa eta Johannesen alaba. Aitaren bila ari zen baina
ezin aurkitu. Aratzen masailetan beheiti negar-malkoak isurtzen
ziren, harik eta haietako batek lurrera erori eta arotzak oparitutako
zurezko eraztun batekin topo egin zuen arte.
ta horra hor non sei iratxoak Aratzen
begi zabalen aitzinean ageri direla...
- Aizue, lagunok, aitaren berri badakizue?
- Ez, Aratz maitea. Guk zernahi lan egiteko gauza gara, ongi dakizu.
Baina harresi hauetatik kanpo gertatzen denaz deus ere ez dakigu.
Azti handi bat dago, Ezkaba mendiko Aztia, gertatutakoaren berri
emanen dizuna. Nahi baduzu, harengana eramanen zaitugu.
Esan eta izan, iratxoek hegaka eraman
zuten Aratz, begi berdeak zituen Azti beltzaranen aurrean pausatu
ziren arte. Pertsonai misteriotsu hura ikaragarri gaiztoa omen
zen andere batez mintzatu zitzaion, frankoekin batera Johannes
hil egin zuena. Baina Aztiak ez zion hori bakarrik esan, ahots
sendo bezain suabe batez, bere herria askatzeko modua xuxurlatu
zion.
Triste eta alai aldi berean, Aratz
eta iratxoan Iruñera itzuli ziren burutzeko plan bat zekartela.
Handik gutxira TRAPU ZAHARREN FESTA ospatu behar zen, janariaz
eta musikaz ausarki hornitua, eta han Aratz MARI TRAPU bilakatuko
zen, ospakizunaren buru. Jenderik gabeko festa izanen zen, pertsona
itxurako trapuez beterik eta hautatutako tokia Navarreriaren eta
San Cerningo dorrearen arteko landa zen. Gau hartan, holaxe mintzatu
zitzaion aratz bere jendeari:
-Ez beldurrik izan! Gaurtik aitzinera MARI TRAPU deituko nauzue,
nahiz zuendako beti Johannesen alaba txikia izan. Oraino ez gara
garaituak izan, gure tresneria har dezagun eta auzoa berreraiki.
Eta gero plana azaldu zien...
Hondatu berria zen auzoko jendea kantari
eta alai giroan ikusita, zur eta lur, frankoak euren dorretik
atera, eta ... trapu zaharrak besterik ez zituzten aurkitu. Eta
holaxe aratz eta haren herria lasai ederrean dorrearen jabe egin
eta su eman zioten. Frankoek, dorrerik gabe eta beren andere gaiztoa
galduta, deabruak airean egin zuten hanka, mamuz beteriko festa
handik urrundu nahian.
Eta horregatik, adi-adi eta jakin-minez
zaudeten lagunok, gaizkia sinbolizatzen duen MARIA TRAPO erretzen
dugu, eta horrexegatik ere, MARI-TRAPU hagitz kontent egoten da
gehien maite duen festan: inauteria.
Mari
Trapuren Kanta
